Park Narodowy Tongariro powstał w 1887 roku, gdy najwyższy wódz Te Heuheu Tukino IV przekazał szczyty narodowi, żeby uchronić je przed osadnictwem. Był to czwarty park narodowy na świecie, a dziś jest obiektem UNESCO wpisanym podwójnie: za krajobraz i za znaczenie kulturowe dla plemienia Ngati Tuwharetoa.
Przejście
Trasa liczy 19,4 km z parkingu Mangatepopo do Ketetahi, zajmuje sześć do ośmiu godzin, z około 800 m podejścia i 1100 m zejścia. Jest jednokierunkowa i dlatego logistyka transportu ma tu większe znaczenie niż kondycja. Pierwsza godzina jest płaska, potem Schody Diabła wyprowadzają na South Crater — płaską równinę popiołu, która przy chmurze nie daje żadnego poczucia kierunku.
Red Crater i Emerald Lakes
Najwyższy punkt na wysokości 1886 m to krawędź Red Crater, utlenionej szczeliny w skale bogatej w żelazo, wciąż wydzielającej siarkową parę. Tuż poniżej leżą Emerald Lakes, trzy jeziorka zabarwione minerałami wypłukanymi z otaczającego gruntu termalnego. Zejście do nich prowadzi po luźnym żużlu i tam zdarza się najwięcej upadków. Dalej jest Blue Lake, święte dla miejscowego iwi: nie wolno dotykać wody, wchodzić do niej ani jeść na brzegu.
Wulkany
Ngauruhoe, 2287 m, niemal idealny stożek obok szlaku, zagrał Górę Przeznaczenia we Władcy Pierścieni. Wejście na niego jest dziś odradzane z szacunku dla jego świętego statusu, a luźny piarg i tak czyni je nieprzyjemnym. Ruapehu, 2797 m, jest najwyższym punktem Wyspy Północnej i pozostaje czynny; jego jezioro kraterowe wywoływało lahary — jeden zniszczył most kolejowy i zabił 151 osób w Tangiwai w 1953 roku.
Rezerwacja i transport
Od 2023 roku każdy uczestnik musi zarezerwować miejsce parkingowe albo, częściej, transfer. Busy jeżdżą z National Park, Whakapapa i Turangi, dowożąc na Mangatepopo wczesnym rankiem i odbierając z Ketetahi po południu. Czterogodzinny limit postoju na Mangatepopo sprawia, że własne auto ma sens tylko przy dwóch samochodach.
Pogoda i bezpieczeństwo
To przejście alpejskie na umiarkowanej wysokości, a pogoda zmienia się błyskawicznie. Śnieg i lód zalegają mniej więcej od maja do października i wtedy trasa wymaga raków, czekana i doświadczenia — albo przewodnika. Nawet w styczniu wiatr na odsłoniętej przełęczy bywa dotkliwy. Weź warstwę wiatro- i wodoodporną, ciepłe ubranie, dwa litry wody i jedzenie. Na trasie nie ma wody ani schronienia między jednym a drugim końcem. Sprawdź prognozę Departamentu Ochrony Przyrody tego samego ranka i bądź gotów zawrócić.
Northern Circuit
Trzy- lub czterodniowy Tongariro Northern Circuit należy do Great Walks, obejmuje samo przejście i dokłada drugą stronę masywu, z dużo mniejszą liczbą ludzi. Schroniska na sezon od października do kwietnia wymagają rezerwacji.